Onderhoudsuitkering na echtscheiding

• Open onderhoudsuitkering na echtscheiding

De nieuwe echtscheidingswet bracht een revolutionaire verandering teweeg op het vlak van de onderhoudsuitkering. Echtscheidingen worden niet meer uitgesproken ten laste of ten voordele van één van de echtgenoten. De onderhoudsplichtige dient niet langer “schuldig” geacht te worden aan de echtscheiding.

In het begin kan aan élke echtgenoot die daar een behoefte aan heeft een onderhoudsbijdrage toegekend worden. De wetgever heeft hier wel enkele uitzonderingen op voorzien.

Hetzelfde geldt voor de echtgenoot die geïnvesteerd heeft in het huwelijk – lees het gezin en/of de kinderen – en die daardoor heeft ingeleverd wat zijn beroepsloopbaan betreft en zijn vermogen.

In ieder geval wordt de duur van de onderhoudsuitkering beperkt tot maximum het aantal jaren dat het huwelijk heeft geduurd.

• Grootte van de onderhoudsuitkering

De wet stelt dat de rechtbank het bedrag van de alimentatie of onderhoudsuitkering dient vast te leggen. Dit bedrag moet minstens de staat van behoefte van de uitkeringsgerechtigde dekken. In de wet staat geen verdere definitie van wat begrepen moet worden onder ‘behoeftigheid’.

De wet stel verder: “de rechtbank houdt rekening met de inkomsten en mogelijkheden van de echtgenoten en met de aanzienlijke terugval van de economische situatie van de uitkeringsgerechtigde. Om die terugval te waarderen, baseert de rechter zich met name op de duur van het huwelijk, de leeftijd van partijen, hun gedrag tijdens het huwelijk inzake de organisatie van hun noden en het ten laste nemen van de kinderen tijdens het samenleven of daarna.”

Aan welk bedrag u zich mag verwachten, verschilt zeer sterk van zaak tot zaak. Beide echtgenoten kunnen steeds een bepaald bedrag overeenkomen. Indien geen overeenkomst bereikt wordt, zal de rechter het bedrag bepalen. Hierna enkele vuistregels die in acht moeten worden genomen bij het bepalen van het bedrag:

• Minstens de staat van behoefte dekken

De onderhoudsbijdrage of alimentatie moet minstens de staat van behoefte van de uitkeringsgerechtigde dekken, maar mag hoger zijn in enkele door de wet voorziene gevallen.

• Maximum één derde van de inkomsten van de uitkeringsplichtige

De onderhoudsbijdrage mag maximaal één derde van de netto-inkomsten van de uitkeringsplichtige echtgenoot bedragen.

• Belang van de inkomsten van de echtgenoten

Bij evidentie zal de rechter de inkomsten van zowel de uitkeringsplichtige als de uitkeringsgerechtigde echtgenoot evalueren.

• Belang van de mogelijkheden van de echtgenoten

Waar de rechtspraak vroeger aarzelend rekening mee hield, is nu wettelijk verplicht.

De rechter zal dienen na te gaan welke mogelijkheden de uitkeringsplichtige en de uitkeringsgerechtigde echtgenoot hebben om inkomsten te verwerven.

Elk van de echtgenoten wordt geacht naar beste vermogen zijn mogelijkheden te benutten. Bijgevolg kan de rechter rekening houden met inkomsten die één van de echtgenoten ‘zou kunnen’ verwerven, ook al is dit niet het geval omdat hij/zij hiertoe niet de nodige inspanningen levert.

Zo zal de rechter bijvoorbeeld rekening kunnen houden met het feit of een echtgenoot al dan niet over een bepaald diploma beschikt en de mogelijkheden die daardoor worden geopend op de arbeidsmarkt.

De rechter kan de uitkering beperken tot een periode die korter is dan die van het huwelijk. Hij kan ook van in het begin de toegekende bedragen gestaag laten afnemen om zo de onderhoudsgerechtigde aan te sporen of te verplichten meer inkomten te verwerven.

• De aanzienlijke terugval van de economische situatie van de uitkeringsgerechtigde

Ieder kent wellicht een gezin waarin de ouders ervoor opteerden dat één van hen thuis zou blijven om in te staan voor de kinderen of om de andere echtgenoot te helpen bij zijn beroepsactiviteiten.

De rechter zal rekening moeten houden met het gedrag dat beide partijen aannamen tijdens het huwelijk bij de organisatie van hun noden en het ten laste nemen van de kinderen tijdens het samenleven of daarna. De rechter dient in rekening te brengen wat de ‘behoeftige’ partner ingeleverd heeft in het belang van het gezin. De rechter zal bij het bepalen van de grootte van het onderhoudsgeld rekening moeten houden met het feit dat één van de echtgenoten zijn verdienmogelijkheden niet of niet volledig heeft uitgebouwd omwille van het gezin.

Artikel 305 § 5 voorziet hierop evenwel als beperking: “Indien de verweerder aantoont dat de staat van behoefte van de verzoeker het gevolg is van een eenzijdig door deze laatste genomen beslissing en zonder dat de noden van de familie deze keuze gerechtvaardigd hebben, kan hij worden ontheven van het betalen van de uitkering of slechts verplicht worden tot het betalen van een verminderde uitkering.”

• De duur van het huwelijk

De uitkering is maximaal voor de duur van het huwelijk verschuldigd. De rechter kan in bepaalde omstandigheden beslissen de duur van de uitkering te verkorten.

• Samenwoonst of nieuw huwelijk van de onderhoudsgerechtigde

De uitkering vervalt bij een nieuw huwelijk of samenwoningverklaring van de onderhoudsgerechtigde. Ze kan ook afgeschaft worden wanneer bewezen wordt dat de onderhoudsgerechtigde samenleeft met een andere persoon ‘alsof ze gehuwd waren’.

• Uitsluiting van het recht op uitkering

De rechter kan aan de behoeftige echtgenoot géén onderhoudsuitkering toekennen indien deze zich schuldig gemaakt heeft aan misdaden gepleegd op de andere echtgenoot, zoals verkrachting of poging daartoe, opzettelijke slagen, vergiftiging of poging daartoe, doodslag of poging daartoe of moord. De echtscheidingsrechter moet in dat geval de uitspraak van de strafrechter afwachten. Indien de strafrechter de behoeftige echtgenoot schuldig acht, dan kan de echtscheidingsrechter géén onderhoudsuitkering toekennen.

Indien de onderhoudsplichtige kan bewijzen dat de behoeftige echtgenoot een zware fout begaan heeft die de voortzetting van de samenleving onmogelijk heeft gemaakt, kan deze ervan vrijgesteld worden om onderhoudsgeld te betalen. De rechter beoordeelt vrij of het al dan niet gaat om een zware fout en kan dus alsnog een onderhoudsbijdrage toekennen.